Nieuwsflash 2026.06
PRO-GENgebruikersgroep LIMBURG vzw
De GEDCOM Ombudsman kreeg er eind september een tabblad bij: Kalenders. Daar staan drie hulpmiddelen voor wie in oude akten een datum moet lezen of uitrekenen: de Revolutiekalender, de Datumcalculator en de nieuwe Kerkelijke kalender. De huidige uitgave van de Ombudsman is versie 3.14.01. Zie ook Nieuwsflash 2026.05 voor wat de Ombudsman zelf doet. Onderaan leest u wat er vernieuwd is in Alles voor PRO-GEN.
Ook zonder de Ombudsman te starten. Onder elke kalender staat in het tabblad een knop ‘Snelkoppeling op het bureaublad’. Eén klik, en u start de kalender voortaan rechtstreeks vanaf uw bureaublad – handig wanneer u hem naast PRO-GEN gebruikt.
1. Revolutiekalender – versie 2.0.03
In de Franse tijd gold hier de Franse republikeinse kalender, en akten uit die jaren dragen datums als 12 Floréal an XII. De Revolutiekalender (Calendrier révolutionnaire) zet zo’n datum om naar onze kalender, en omgekeerd. Hij dekt de hele periode waarin die kalender gebruikt werd: van An I tot An XIV, dus van 22 september 1792 tot 31 december 1805.
U kiest dag, maand en jaar uit de republikeinse kalender en ziet meteen de gewone datum – of u vertrekt van een gewone datum en krijgt de republikeinse terug, met de naam die de revolutie aan die dag gaf.
Gebouwd naar de websiteversie ‘De Franse republikeinse kalender’ (beta 1.7) van Danny Casier – www.scigenda.be/repkal/nl/.
2. Datumcalculator – versie 1.0.19
De Datumcalculator rekent met datums zoals een genealoog dat nodig heeft. De uitkomst verschijnt al terwijl u typt, en onder elk datumvak staat hoe hij uw datum gelezen heeft. Hij heeft vier tabbladen:
- Optellen – jaren, maanden, weken en dagen bij een datum optellen of ervan aftrekken. Een overlijdensakte zegt oud 73 jaar, 4 maanden en 12 dagen? Dan rekent hij de geboortedatum uit;
- Verschil – de tijd tussen twee datums, met een vinkje om de einddag mee te tellen;
- Geboren tussen – voor een akte met een onvolledige leeftijd, zoals enkel oud 46 jaar: u krijgt de vroegste en de laatste mogelijke geboortedatum. Hebt u meer akten van dezelfde persoon, dan legt u er tot acht naast elkaar en toont hij wat overblijft. Spreken ze elkaar tegen, dan zegt hij dat ook – misschien gaat het om twee verschillende personen;
- Kalenderblad – een maand als kalender, met de weekdagen. Zo ziet u in één oogopslag op welke dag een datum viel, en welke dagen bij de overgang naar de nieuwe kalender wegvielen.
Hij leest datums zoals ze in oude akten staan: Latijnse, Franse en oude Nederlandse maandnamen (decembris, 7bris, février, louwmaand) en een dubbele datering zoals 14/24 maart 1650. Wie met de oude rekenwijze van maanden van 30 dagen werkt, ziet die uitkomst ernaast staan wanneer ze verschilt.
Juliaans of Gregoriaans – en dat per gewest. Vóór de kalenderhervorming gold de Juliaanse kalender, en elk gewest stapte op een ander ogenblik over. Een datum uit die tijd betekent dus iets anders naargelang de plaats. De Datumcalculator houdt daar rekening mee:
- Brabant en Zeeland (ook de Kempen): van 14 december 1582 meteen naar 25 december;
- Vlaanderen en Henegouwen: van 21 december 1582 naar 1 januari 1583 – Kerstmis 1582 werd daar niet gevierd;
- Prinsbisdom Luik (met het graafschap Loon): van 10 februari 1583 naar 21 februari;
- Holland in januari 1583, en Gelderland, Utrecht, Overijssel, Friesland, Groningen en Drenthe pas in 1700–1701.
Voor onze streek staat hij standaard op het prinsbisdom Luik; een andere keuze onthoudt hij, en de knop Standaard zet alles terug. De overgangsdatums zijn nagekeken in De chronologie van de middeleeuwen en de moderne tijden in de Nederlanden van Strubbe en Voet.
3. Kerkelijke kalender – versie 0.6.02 (nieuw)
Oude doop- en huwelijksakten dateren vaak niet met een dag van de maand, maar met een kerkelijk feest: feria tertia post Pascha, de dinsdag na Pasen, of op Sint-Lambertus. De Kerkelijke kalender zet zo’n datum om naar een gewone, en omgekeerd. Hij heeft drie tabbladen:
- Akte-datum lezen – u tikt de datum in zoals ze in de akte staat, en hij zegt welke dag dat was;
- Datum → feest – bij een gewone datum toont hij het feest of de heilige van die dag;
- Jaarkalender – alle feesten van een jaar, maand per maand, met bovenaan de kengetallen van dat jaar: zondagsletter, gulden getal en epacta.
Hij berekent Pasen en alle feesten die ervan afhangen – Aswoensdag, Hemelvaart, Pinksteren, Sacramentsdag, de zondagen na Pinksteren – Juliaans of Gregoriaans naargelang het gewest, net als de Datumcalculator. Voor de vaste feesten kent hij de heiligenkalenders van de bisdommen in onze streken, waaronder Luik, Utrecht, Keulen en Mechelen: een heilige werd niet overal op dezelfde dag gevierd. Hij steunt op de standaardwerken van Grotefend en van Strubbe en Voet, en de handleiding verwijst telkens naar boek en bladzijde.
Bij de meeste feesten toont hij een ets uit Les Images de tous les Saincts et Saintes de l’Année van Jacques Callot (Parijs, 1636), uit de verzameling van het Rijksmuseum; voor heiligen die Callot niet heeft, zoals Goedele en Gummarus, een ander oud beeld.
De Kerkelijke kalender is nieuw en draagt nog een versienummer onder 1. Voor een aantal bisdommen van na 1559 – zoals Gent, Brugge, Ieper, Namen en Roermond, en Antwerpen vóór 1801 – is er nog geen eigen heiligenkalender gevonden. Opmerkingen zijn welkom.
GEDCOM Ombudsman – versie 3.14.01
De kalenders zitten in het bestand GEDCOM_Ombudsman.zip (ca. 80 MB), samen met de Ombudsman, de handleiding en de wensenlijst. De bestandsnaam blijft bij elke nieuwe versie dezelfde; welke versie erin zit, leest u hier, in de naam van de handleiding en bovenaan in het programma.
De software is voorbehouden aan onze leden. Wie lid is, ontvangt de downloadlink per e-mail.
De licentie is geldig t.e.m. 26 november 2026 en wordt daarna telkens verlengd.
Vernieuwd: Alles voor PRO-GEN
De rubriek Alles voor PRO-GEN met onze 51 hulpprogramma’s kreeg een grondige opknapbeurt. Er kwam geen programma bij, maar wat er stond is bijgewerkt:
- Een nieuwe handleiding voor elk programma – als webpagina én als PDF met bladnummers, en met een eigen pictogram bij de programmanaam. De oude pagina’s uit de tijd van de dvd zijn verdwenen, en de installatie-uitleg gaat nu uit van de download van onze website en de map C:\PG352\SUPP. Alleen Kalcalc (programma 24) heeft er geen: dat staat niet bij ons maar op de website van de auteur;
- PG-Color (programma 36) telt nu veertien skins: de skin Erica stond al jaren klaar, maar ontbrak in de tabel – handleiding;
- HUWBLD (programma 22) gaat naar versie 04: alles van versie 03, plus een tweede variant waarin u de volgorde van man, vrouw en relatiegegevens zelf kiest – handleiding;
- ChaF (programma 8): enkel de laatste versie, 2.14, blijft staan – handleiding;
- ExtA (programma 10): versie 15 toegevoegd – handleiding;
- GRAF (programma 18) had enkel een korte vermelding en heeft nu een echte handleiding, uit het pakket zelf uitgeschreven – handleiding;
- bij SelGiS (programma 42) staat nu het artikel Genealogie met schoonouders van Wim Nelis, uit PRO-GEN-eralia van juni 2004;
- de auteurs zijn nagekeken aan de bron. Waar een programma een samenwerking was, staan nu alle namen: SplitAf (Ivo Gilisen & Jaak Simons), MapLink (naar een idee van Ben Bal, uitgewerkt door Ivo Gilisen), GRAF (Jaak Simons & Wim Nelis), Info-OdB en PG-Inf (Ivo Gilisen & Jaak Simons);
- alle pakketten opnieuw ingepakt met actuele contactadressen – daarom dragen ze allemaal een nieuwe datum.
Met deze hulpmiddelen wordt het lezen en uitrekenen van datums in oude akten een stuk eenvoudiger.